Kategori : Yaşam / Güncel / Doğa / Ardıç Ağaçları Her Koşulda Anadolu Topraklarını Korumaya İnançlı...

Peki ya Bizler?

…Eğer bozkırın ortasında yalnız kalmış bir orman görürseniz hiç düşünmeden onun ardıç olduğunu söyleyebilirsiniz. Bu kadar güç koşullarda olmasına, tutunacak yeri kalmamasına rağmen hala yaşama direncini yitirmeyen, Anadolu'yu terk etmeyen, yok olsa da en son gitmek isteyen ağaçtır ardıçlar. Anadolu'nun simgesidir. Onunla özdeşleşmiş olan ardıçların bu toprakları terk etmesi buraların artık yaşanmaz olduğunun göstergesidir ki korkarız bu gerçekleşmek üzeredir. O halde ardıçların bu topraklara dönüşünü sağlamak ona eski itibarını vermek, Anadolu'ya değer vermekle eş anlamlıdır…

Hazin Cemal Gültekin, Orman Yüksek Mühendisi
"Bilim ve Teknik" Dergisi- Nisan 2004

İşte bu nedenledir ki bu yıl sloganı "Kurak Alanları Terk Etmeyin" olan 5 Haziran Dünya Çevre Günü'nü "Ardıç Ağacı"na hak ettiği değeri biraz olsun vererek kutlamak istedik.

Anadolu'nun simgesi "Ardıç Ağacı" ile bilgileri sizlerle paylaşıyoruz:

…Kimi ağaçlar (çam, ardıç, kayın, çınar, zeytin, elma, vb.) bereketin, uğurun, sağlığın simgesi sayılırken; ceviz ve incirin tekin olmadığına inanılmakta ve onlar olumsuzluğun simgesi olarak değerlendirilimektedir. Anlatırlar; ceviz ağacını diken kişi, o ağacın meyvesini yediğinde ölürmüş. Ceviz ve incir ağacının altında yatanların (uyuyanların) başına kötülük geleceğine inanılmaktadır. "Senin hakkından uluağaç gele" diye beddua da edilmektedir.
http://alewiten.com/sahsuleymanoglu4.htm

…Örneğin, Kırgız Türklerinin ayin sırasında yapılan ardıç ağacı ile "alazlamaları" (tütsüleme), belli ağaçların koruyucu ve arındırıcı niteliğine inanan Türklerin ağaç kültünden gelir. Alazlama esnasında ağaç kültü ile ateş kültü bir arada görülür. Kırgızlarda günümüzde de ardıç ağacı kutsal ağaç olarak yerini koruyor. Kırgızların yeni eve taşınmadan önce ve salgın hastalıklar sırasında ardıçla tütsü yapmaları, özellikle onu yeni doğmuş bebeğin beşiği için malzeme olarak seçmeleri de ardıç ağacının kutsal niteliğinden kaynaklanır. Ayrıca tek bitmiş ardıç ağacına "mazar" (kutsal yer) denilir ve özel amaçlı ziyaretler yapılır. Kumaş parçaları bağlanır, dilek tutulur. Ağaçlara paçavra bağlayarak dilek tutmak ve çocuğu olmayan kadınların tek biten ardıç ağacının altından geçmeleri Doğu Türklerinde olduğu gibi Anadolu Türklerinde de görülen bir vakadır.
http://www.byegm.gov.tr/yayinlarimiz/anadoluyahaberler-yeni/2003/mart/ah_19_03-03.htm

…Davul, tokmak ve çıbıkla çalınır. Tokmağa, çomak, çöven, çöğen ya da metçik de denir. Yabani armut ya da yabani gül ağacı köklerinden yapılır. Tokmak vuruşları ezginin kuvvetli zamanlarını belirler. Çıbığa, zipzipi de denir. Kızılcık ya da ardıç ağacı dalından yapılma ince bir değnektir. Çıbığın ezginin hafif zamanlarında kıvrak ve seri hareketlerle vurulmasına çırpma, uzun havaya eşlik ederken titretimlerle vurulmasına dem tutma denir.
http://www.mehter.com/home.php?link=mehter&dil=tr&id=7

…Taş evlerin serinliği pek yok. Çünkü damları naylonlarla kaplı evlerde serinlik uçmuş gitmiş. Eskiden havcar denilen ardıç ağacı kabuğu ile kaplanırmış çatılar. Bu nedenle evlerin içi pek serin olurmuş. Şimdi kolaylık adına naylon medeniyeti istila etmiş her yanı.
http://www.nevvalsevindi.com/oku.php?id=148

…Tahtacılar ve Yörüklerde de ağaç kültünün yaygın olduğu görülmektedir. Tahtacılar, adlarından da anlaşılacağı üzere, geçimlerini daha çok ağaç kesmekle sağlayan kimseler olarak bilinir. Bununla birlikte onların bazı ağaçlara büyük saygıları ve bağlılıkları vardır. Onların inançlarına göre, Muharrem ayında ağaç kesmek şiddetle yasaktır. Hafta içinde Salı günleri de ağaç kesilmez, işe başlayacakları zaman ağaçlar için dua okunur. Yörüklerde de ağaçlara büyük saygı vardır. Tahtacılar en çok "sarıçam, ladin, köknar ve ardıç"ı, Yörükler ise "karadut, çınar ve katran" ağacını kutlu sayarlar.
http://www.agaclar.net/index.php?id=573

Ardıç ağacı: Diğer birçok ağaç gibi ardıç ağacı Türkler tarafından kutsal kabul edilmiştir. Bugün Tahtacıların en sevdikleri semah "Ardıç ağacı ardıç ağacı başımın tacı" diye başlar.
http://www.tahtacilar.com/alamut.html

…Etnoğrafya ve folklor araştırmalarından elde edilen bilgilere göre on asırdan bu yana Müslüman olan Türklerin halk tabakası içinde eski inançlarındaki dağ ve ağaç kültünün geleneklerine ve derin izlerine rastlanmaktadır. Örneğin, Başkurtlar'da ağaç kültünün derin iz bıraktığı anlaşılmaktadır. Son yıllara kadar Başkurtların kayın ve ardıç ağaçlarına karşı saygı gösterdikleri belirtilmektedir. Ulu Katay oymağı Başkurtlarından Sigay Köyü halkının "Bay Kayın" adını verdikleri ağacı kutsal kabul ettikleri, nezir kurbanlarını bu ağacın yanında kestikleri, yağmur dualarını burada yaptıkları kaydedilmektedir. Öte yandan Kazak Kırgızlarda da sıkça ağaç kültüne rastlandığını öğrenmekteyiz.
http://www.agaclar.net/index.php?id=573

Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sine göre Anadolu ormanlarla kaplıdır. Bu alanların tekrar eski görünümüne kavuşmasında ardıç fidanı üretiminin başarılmış olmasının büyük katkısı olacaktır. Ardıç ekstrem yetişme ortamlarında yetişebilen birkaç ağaç türünden birisidir ve ormansızlaşma sürecinde sahayı en son terk eden ağaç türü ardıçlardır.
http://www.agm.gov.tr/fidanlik8.asp

…Ardıç, Kozalaklılardan, yaz, kış yapraklarını dökmeyen, güzel kokulu, siyahımsı kahverengi, yuvarlak yemişleri bulunan bir ağaççıktır. Yemişlerinden hekimlikte kullanılan bir cins esans da çıkarılmaktadır. Genellikle av ve kümes hayvanlarının etlerinin pişirilmesinde, dinlendirilen etlerde kullanılmaktadır. Ardıç başta cin olmak üzere çeşitli alkollü içkilere koku ve tat vermek için kullanılır. Ülkemizde de "tükenmez" adıyla anılan ve çeşitli meyvelerden yapılan içeceğin de mayalanması ve hoş bir koku kazanması için ardıç konur.
http://www.afiyetolsun.net/yemekSozluk.asp

…Ardıç ağacı; ancak ardıç kuşunun - ardıç tohumunu yutması ve tohumun kuşun midesindeki enzimlerle birleşmesi sonucunda, dışkısının düştüğü yerde çıkabilen - bir yalnız, bir mucize ağaçtı.
http://www.ergir.com/kayi_koyu.htm

Ağaç, yaşam ve ölümü simgelemektedir; yer altındaki kökleriyle ölümü, yer üstündeki gövde, dal ve yapraklarıyla da yaşamı tasvir etmektedir. Ağaç kültü; uzakdoğu Budizm'den Anadolu Antik inançlarına değin tüm uygarlıklarin ortak inancı ve kültürü haline gelmiştir.
http://www.karacaahmet.com/arastirma.asp?id=86

…Aleviler ardıça itibar ederler; Vilayetname'de Hacı Bektaş'ın nasıl bu ağacın dibine sığınıp ondan büyümesini ve yapraklarıyla onu örtmesini istediğini anlatır. Hırka Dağı'nda Ardıç ağacının sakladığı Hacı Bektaş Veli burada 40 gün çile çıkarır. Sultan Şucâuddin Veli bir çam ağacının altında zikreder. Hz.Muhammed, "Ridvan Ağacı"nın altında ikrar verdirmiştir. Daha sonra bu ağacın dalları, Alevi Dede Ocaklarınca kutsal kabul edilerek "Tarık sopası" olarak kullanılmıştır. Şeyh Hasan da bugün "Sakız Baba" denen sakız ağacının altında zikrettiğinden ve bu ağacın yanına gömüldüğünde, bu ağaç kutsal kabul edilmektedir.
Türklerin kutsal saydıkları ağaçlar arasında, kayın ağacından başka ağaçlar da vardır. Bunlardan biri olan ardıç (artış, arça) ağacıdır. Manas Destanı'nda kısır kadınlara çocuk veren "ardıçlı mezar"dan bahsedilmektedir. Kahramanlardan biri "Ardıçlı Mezar Hazret"in tanrısından peyda olur...
http://www.karacaahmet.com/arastirma.asp?id=86

…Anadolu uygarlık tarihinde ardıçların çok önemli yeri vardır. Bu uygarlıklar, ardıç ağaçlarının; çürümeye ve kurtlanmaya dayanıklı olmaları, suya dayanıklı olmaları, yüksek enerjiye sahip olmaları, ses iletiminin yüksek olması nedeniyle; bina inşaatlarında, kuyu ve sarnıç inşaatlarında, ambar inşasında, bahçe çitlerinde, müzik aleti yapımında, demir atölyelerinde, ısınmada ve keçi beslenmesinde kullanmışlardır. Bu kadar çok kullanım alanının olması onlarında sonunu getiren ana neden olmuş, ardıç ormanları hızla daralmıştır.
http://www.agm.gov.tr/fidanlik8.asp

ARDIÇ ALTI
Ardıç ağacını tanıyan, bileniniz var mıdır bilemem?
Dikeni elinize battı mı?
Ormanlarda gezip eline ayağına ardıç dokunmayan göremezsiniz.
İğne yapraklılardan, bir çok cinsi olup, bodur ve yüksek yapılı reçineli, koyu gölgeli, sağlam yapılı, dört mevsim yapraklarını dökmez.
Gevrek odunu, çıtır çıtır yanışıyla dağ köyleri insanının içini ısıtır.
Ak deniz ve Ege denizine bakan yamaçların yeşil süsü.
Çoban kızların rüyalarının, duygularının türküsüdür. Evlerinin önü ardıçlıktır, ardıçlık,
Ardıç ağacı, ardıç ağacı ucundadır alucu, ardıç ağacı başımım tacı, gönlümün
ilacı diyerek övgüleri, sitemlerini, sırlarını saklayan, düşmanı yanıltan
siperdir kahramanlarımızın.
Düşün insanı Ahmet İnam'ın anlatımıyla; Erçişli Emrah'ın, Karacaoğlan'ın Kerem'in özüdür türküler. Aslı'nın gözyaşı, Aşk Veysel'in kara toprağı, en sadık yaridir. Dostudur.
Şemsi Yastıman'ın" Türkü anlamak için türkü dinlemesidir."
Nerede bir türkü dinlesem şairliğimden utanırım" diyen şairin ÖVÜNCÜ, elifin noktası, güzeli ve yiğidin sevdası, ilahi aşktır söyleyenin dilinde.
Sefil Emrah'ın Kul olduğudur. Yiğitlerin Harman, harmanların yiğit dolduğudur ardıçlıklar.
http://ihsandurak.blogspot.com/2006/04/ardi-alti.html

…İ.Ö. XII. yüzyıl başlarında Güneydoğu Avrupadan gelen, Ege göçleriyle Anadoluya giren Frigler, Hitit İmparatorluğunu ortadan kaldırarak, Anadoluya egemen olmaya başlamışlardır. Friglerin siyasi yaşantıları ve sanatları erken evre ve geç evre olmak üzere iki dönemde gelişmiştir. Frig ülkesindeki kaya anıtları ile diğer yerleşim merkezlerinde yapılan kazılar sonucu, elde edilen buluntular Frig mimarlığının çok geliştiğini gösterir. Kral şehrinde yaşamış olan Frig Kral Ailesi ve asil zenginler, öldükten sonra üstü büyük torak tümseklerle örtülü, ardıç ve sedir ağacı gibi kütüklerle yapılmış, mezar odalarını içeren tümülüslere gömülüyordu.
http://www.kolej.org/dergi/sayi78/muze.shtml

…Ardıç Ağaçları, yaygın kök sistemleri nedeniyle erozyon kontrolü çalışmalarının, zor koşullara dayanması nedeniyle de aşırı iklim ve toprak koşullarındaki ağaçlandırılma çalışmalarının, değerli odunu nedeniyle de endüstriyel ağaçlandırmalarının ana ağaçlarıdır. Küresel ısınma karşısında oluşacak kurak ve sıcak dönemlerde ülkemizin ormancılığının sigortasıdır. Aynı zamanda yüzlerce yıl karbon depolayabileceklerinden atmosferdeki fazla karbonu kontrol altına alma çalışmalarında kullanılmaya adaydırlar. Ardıç ve servi gibi küçük yapraklara sahip türlerin ölü örtüleri son derece sıkı istiflenme gösterdiklerinden daha olumsuz yanma ortamı oluştururlar.
Hazin Cemal Gültekin, Orman Yüksek Mühendisi

Doğa varlığını yitirirse, insanı kimlikli kılan kültürel birikim yok edilirse, boyutlandırmaya çalıştığımız "baş döndürücü teknolojik gelişmeler" oturacak sağlıklı zemin bulamaz. Bu nedenle, yaşamı anlamlı kılan temel öğeleri tüketmeden, onlarla birlikte yaşayacağımız günlerin uzun olması, hepimizin ortak dileği... 

Kaynak: ÇEKÜL Vakfı

Seyyah
14.06.2008 16:51

Kategori : Yaşam / Güncel / Doğa / Ardıç Ağaçları Her Koşulda Anadolu Topraklarını Korumaya İnançlı...